Katlanır Bomlu Vinç Nedir?

Bir insan kolunu düşünün. Omuzdan kalkar, dirsekten bükülür, bilekten döner. Bu sayede elinizi bir masanın üzerinden uzatıp arkadaki bardağı alabilirsiniz. Katlanır bomlu vinç de aynı mantıkla çalışır. Bomu tek parça, düz bir çubuk değildir; birbirine mafsallarla bağlanmış bölümlerden oluşur ve her bölüm ayrı açıyla hareket edebilir. Bu sayede yükü bir duvarın, bir çatı saçağının ya da bir ağacın üzerinden aşırıp arkadaki noktaya bırakabilir.

Temel tanım

Katlanır bomlu vinç (eklemli bomlu vinç, knuckle boom crane olarak da anılır); bomu birden fazla mafsallı bölümden oluşan, bu bölümlerin hidrolik silindirlerle ayrı ayrı açılıp kapanabildiği bir yük kaldırma vincidir. Kullanılmadığında bom kendi üzerine katlanır ve kompakt bir paket hâline gelir. Çalışırken ise mafsallar açılarak yükü hem yukarı hem ileri hem de engel üzerinden taşıyabilir.

Bu vinçler çoğunlukla kamyon kasası üzerine monte edilir. Bu durumda aynı araç hem yükü taşır hem de indirir, kaldırır, yerleştirir.

Parçalar ve işlevleri

Kule ve döner tabla

Vincin kamyon şasisine bağlandığı taban ve bomun sağa sola dönmesini sağlayan döner mekanizma.

Ana bom

Kuleden kalkan ilk bölüm. Kolun “üst kol” kısmı gibi düşünülebilir.

Dış bom (katlanır bölüm)

Ana boma mafsalla bağlı ikinci bölüm. “Dirsek” hareketini sağlar; yükün engel üzerinden aşırılmasında belirleyici olan kısım budur.

Teleskopik uzantılar

Birçok katlanır bomlu vinçte dış bomun içinde teleskopik olarak uzayan bölümler bulunur. Bu, erişim mesafesini artırır.

Ek bom (jib)

Bazı modellerde uca eklenebilen ek bir mafsallı bölüm vardır. Daha yüksek veya daha uzak noktalara erişim sağlar, ancak kapasite bu konumda azalır.

Denge ayakları

Kaldırma sırasında aracın devrilmemesi için yanlara açılan destekler. Doğru kurulum ve zemin değerlendirmesi, güvenli kaldırmanın temelidir.

Kumanda sistemi

Operatör vinci araç üzerindeki kumanda kollarıyla ya da uzaktan kumandayla yönetir. Uzaktan kumanda, operatörün yükü daha iyi görebileceği bir noktadan çalışmasına imkân verir.

Neden katlanır bom?

Düz (teleskopik) bomlu bir vinç, yükü bir doğru üzerinde uzatır. Arada bir engel varsa, bom o engelin üzerinden geçecek kadar yükselmeli ve yük o yükseklikten sarkıtılmalıdır. Katlanır bom ise engeli “dirsekten bükülerek” aşar. Bu, özellikle şu durumlarda fark yaratır:

• Duvar veya çit arkasına yük bırakmak: Bahçe içine, avluya, şantiye çitinin arkasına.
• Çatıya malzeme çıkarmak: Saçağın üzerinden çatı yüzeyine.
• Pencere ve balkondan içeri yük vermek: Bom dirsekten bükülüp açıklığa yaklaşır.
• Hassas yerleştirme: Mafsallı yapı, yükü santim santim konumlandırmayı kolaylaştırır.
• Alçak tavanlı alanlarda çalışma: Bom dikine uzanmak yerine yatay olarak katlanıp açılabilir.

Katlanır bom ile teleskopik bomun ayrıntılı karşılaştırması için katlanır bom ile teleskopik bom arasındaki fark yazısına bakabilirsiniz.

Hiyap ile ilişkisi

Türkiye’de kamyon üstü yükleme vinçleri genellikle “hiyap” olarak anılır. Bu ad, bir markanın isminden yaygınlaşmış genel bir kullanımdır. Hiyap vinçlerin büyük kısmı katlanır bomludur. Yani sahada “hiyap” denildiğinde çoğu zaman katlanır bomlu bir kamyon vinci kastedilir. Bununla birlikte “katlanır bomlu vinç” ifadesi, özellikle engel üzerinden erişim ve hassas yerleştirme gerektiren işlerde, bomun eklemli yapısını öne çıkarmak için kullanılır. Kamyon üstü yükleme ve taşıma odaklı işler için hiyap vinç kiralama sayfası da incelenebilir.

Kapasite nasıl okunur?

Katlanır bomlu vinçlerde kapasite tek bir sayı değildir. Yük vince yakınken daha ağır, uzaklaştıkça daha hafif yük kaldırılabilir. Bomun açısı, teleskopik uzantıların ne kadar açıldığı ve ek bom kullanılıp kullanılmadığı da kapasiteyi değiştirir. Bu ilişkiler vincin yük tablosunda gösterilir. Bir iş için vinç seçerken şu iki bilgi birlikte verilmelidir:

1. Yükün ağırlığı (ambalaj, palet ve bağlama ekipmanı dahil)
2. Yükün bırakılacağı noktanın vinçten yatay uzaklığı ve yüksekliği

Bu ikisi olmadan “kaç tonluk vinç lazım” sorusunun doğru cevabı verilemez. Yük tablosu her modelde farklıdır; bu yüzden vinç seçimi, yükün bilgileri paylaşıldıktan sonra o modelin tablosuna bakılarak yapılır.

Nerelerde kullanılır?

• Cam panel ve doğrama montajı
• Çatıya kiremit, panel, izolasyon malzemesi çıkarma
• Klima dış ünitesi, jeneratör ve küçük makine yerleştirme
• Bahçe ve avlu içine malzeme bırakma
• Prefabrik eleman ve konteyner yükleme
• Çelik profil ve konstrüksiyon parçalarının konumlandırılması
• Tabela, totem ve reklam yapılarının dikilmesi

Sınırlamaları

• Personel taşımak için tasarlanmamıştır. İnsan yükseltmek için sepetli vinç veya platform kullanılır.
• Çok uzak mesafelerde kapasite düşer. Uzak noktalara ağır yük bırakmak, daha büyük bir vinç veya farklı bir yöntem gerektirebilir.
• Denge ayakları alan ister. Dar sokaklarda ayakların tam açılamaması kapasiteyi sınırlar.
• Zemin kritik. Ayakların basacağı yerin taşıma kapasitesi değerlendirilmelidir.

Sahada bir kaldırma nasıl ilerler?

Araç, önceden belirlenen noktaya yanaşır ve denge ayakları açılır. Zemin yumuşak veya şüpheliyse ayakların altına yük dağıtıcı plakalar konur. Operatör vinci terazide olduğundan emin olduktan sonra bomu açar. Yerdeki bağlama sorumlusu yükü uygun sapanlarla bağlar, yük önce yerden biraz kaldırılarak dengesi kontrol edilir. Ardından bom mafsallarını sırayla açıp kapatarak yükü engelin üzerinden aşırır ve bırakma noktasına indirir. Bırakma noktasında yükü karşılayan kişi, yükün altına girmeden kılavuz halatla yönlendirme yapar. İş bitince bom katlanır, ayaklar toplanır ve araç sahadan ayrılır.

Kiralamadan önce hazırlanacaklar

• Yükün türü, ağırlığı ve boyutları
• Yükün alınacağı ve bırakılacağı nokta
• Vincin duracağı yer ile bırakma noktası arasındaki yatay mesafe ve aradaki engeller
• Sokak genişliği, denge ayakları için alan, zemin durumu
• Enerji hattı, ağaç veya balkon gibi engeller
• Tarih, saat ve gerekirse trafik düzenlemesi ihtiyacı

Güvenlik temelleri

Yük tablosu dışına çıkılmaz. Yük uygun sapan ve kancalarla, ağırlık merkezine göre bağlanır. Yükün altında kimse durmaz, çalışma alanı çevrilir. Enerji hatlarına güvenli mesafe korunur. Operatör ile yerdeki işaretçi arasında net bir iletişim kurulur. Vincin periyodik kontrolleri İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği çerçevesinde yapılmış olmalıdır.

Kısaca

Katlanır bomlu vinç, yükü engel üzerinden aşırıp hassas biçimde yerleştirmek gereken işler için tasarlanmış esnek bir kaldırma aracıdır. Kullanım alanlarına dair ayrıntılı örnekleri katlanır bomlu vinç nerelerde kullanılır yazısında bulabilirsiniz. Makine seçenekleri için katlanır bomlu vinç kiralama sayfasına göz atabilir, İstanbul genelindeki diğer hizmetler için Dumanoğlu Vinç Kiralama sayfasını ziyaret edebilirsiniz. Uygun model, yükünüz ve sahanızın bilgilerine göre teklif aşamasında belirlenir.